Đại dịch Covid-19 đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, buộc các doanh nghiệp phải thay đổi chiến lược để cải thiện khả năng phục hồi trước các cú sốc. Đông Nam Á, với vị trí chiến lược và hạ tầng giao thông phát triển, đang nổi lên như một trung tâm quan trọng cho hoạt động sản xuất và logistics.
Đại dịch Covid-19 đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, buộc các doanh nghiệp phải thay đổi chiến lược để cải thiện khả năng phục hồi trước các cú sốc. Đông Nam Á, với vị trí chiến lược và hạ tầng giao thông phát triển, đang nổi lên như một trung tâm quan trọng cho hoạt động sản xuất và logistics.
Vận tải đường bộ, đặc biệt, đã chứng tỏ vai trò thiết yếu trong việc kết nối các nền kinh tế trong khu vực và tạo điều kiện thuận lợi cho sự dịch chuyển chuỗi cung ứng từ Trung Quốc sang các quốc gia lân cận.
Các công ty nhận ra sự rủi ro khi quá phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất, đặc biệt là Trung Quốc, trong bối cảnh đại dịch. Chính sách phong tỏa kéo dài và căng thẳng thương mại toàn cầu đã thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm các điểm sản xuất thay thế. Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng chiến lược "China Plus One", duy trì sản xuất tại Trung Quốc nhưng mở rộng sang các quốc gia khác. Đông Nam Á, với lực lượng lao động trẻ và chi phí sản xuất hợp lý, nhanh chóng trở thành điểm đến lý tưởng cho các nhà sản xuất.
Theo một báo cáo của PwC, khu vực này có lợi thế lớn về nhân lực, với 155 triệu người trong độ tuổi lao động có trình độ đại học, vượt qua con số 145 triệu của Trung Quốc.
Việt Nam, Malaysia và Thái Lan - những điểm sáng mới của chuỗi cung ứng
Theo báo cáo của DHL “Highway to the Future: Navigating the Road Freight Opportunities in Southeast Asia” (tạm dịch: “Đường cao tốc đến tương lai: Khai thác cơ hội vận tải đường bộ ở Đông Nam Á”), vận tải đường bộ đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng của khu vực.
Với mạng lưới Đường bộ Châu Á (Asian Highway) dài hơn 145.000 km, kết nối 32 quốc gia, khu vực này cung cấp giải pháp vận chuyển hiệu quả, tiết kiệm chi phí, và ngày càng trở nên quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu.
Việt Nam, Malaysia và Thái Lan đang nổi lên như những trung tâm sản xuất quan trọng, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử. Samsung là một trong những công ty tiên phong khi chuyển sản xuất sang Việt Nam từ năm 2008, nhằm tận dụng lợi thế chi phí lao động thấp và môi trường đầu tư thuận lợi. Hiện nay, Việt Nam sản xuất gần 50% lượng điện thoại thông minh của Samsung, đồng thời thu hút các đối tác lớn như Apple, BOE Technology, cùng đầu tư vào dây chuyền sản xuất tại Việt Nam.
Malaysia cũng không kém cạnh khi trở thành trung tâm của dịch vụ sản xuất điện tử nhờ vào kỹ năng lao động cao và cơ sở hạ tầng hiện đại. Theo xếp hạng của Ngân hàng Thế giới năm 2022, Malaysia đứng thứ 30 về trình độ kỹ năng, vượt trội so với Trung Quốc (xếp thứ 64) và Indonesia (xếp thứ 65). Điều này khẳng định tiềm năng của Đông Nam Á trong việc trở thành điểm đến sản xuất thay thế cho các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thomas Tieber, CEO của DHL Global Forwarding Đông Nam Á, nhấn mạnh: “Vận tải đường bộ đang ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng của châu Á. Đây là giải pháp linh hoạt, giúp hàng hóa được giao nhanh chóng từ Singapore đến Malaysia hay Thái Lan mà không cần qua nhiều giai đoạn trung chuyển như hàng không hay đường biển.”
Trung tâm đa phương thức quốc tế DHL mới tại Khu tự do 3 Sân bay Suvarnabhumi cũng sẽ chứng kiến Thái Lan nổi lên như một trung tâm thương mại khu vực. Quy trình đơn giản hóa sẽ cho phép hàng hóa được vận chuyển qua nhiều phương thức vận tải, khiến quốc gia này trở nên hấp dẫn hơn đối với các công ty muốn mở rộng hoặc chuyển một phần sản xuất của họ sang Đông Nam Á.
Đầu tư hạ tầng và chiến lược phát triển logistics
Nhận thấy tiềm năng của vận tải đường bộ, nhiều quốc gia Đông Nam Á đã và đang đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông. Thái Lan, chẳng hạn, đang triển khai dự án đường sắt cao tốc kết nối Bangkok với Malaysia, dự kiến hoàn thành vào năm 2026, nhằm thúc đẩy lưu thông hàng hóa giữa hai quốc gia. Campuchia cũng đang nâng cấp mạng lưới đường sắt, với các tuyến kết nối thủ đô Phnom Penh với Thái Lan và Việt Nam, đồng thời mở rộng các cảng biển để phục vụ cho thương mại quốc tế.
Năm 2021, Lào cũng đã mở một tuyến đường sắt cao tốc mới nối Vientiane với Côn Minh ở Trung Quốc.
Bên cạnh đó, các sáng kiến như Hệ thống Quá cảnh Hải quan ASEAN (ACTS) và Thỏa thuận Thừa nhận lẫn nhau về Doanh nghiệp Ưu tiên ASEAN (AAMRA) cũng hứa hẹn sẽ giảm bớt thủ tục giấy tờ và đẩy nhanh quá trình thông quan hàng hóa. Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) cũng tạo điều kiện thuận lợi cho vận tải xuyên biên giới. Các quốc gia ASEAN đã loại bỏ thuế nhập khẩu nội khối cho 99,65% dòng thuế, thúc đẩy thương mại nội khối và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp mở rộng thị trường.
Trong bối cảnh thế giới bước vào giai đoạn "hậu đại dịch", việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng không chỉ là lựa chọn chiến lược mà còn là yếu tố sống còn đối với các doanh nghiệp. Đông Nam Á, với hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện và các chính sách hỗ trợ thương mại, đang dần khẳng định vai trò quan trọng trong bản đồ chuỗi cung ứng toàn cầu./.
Chia sẻ bài viết qua mạng xã hội:
<p>Thời gian: 12/2025</p> <p>Đơn vị thực hiện: Cục Hải quan</p>
