‘Bàn cờ thương mại mới’ ở Đông Nam Á

Khi các nền kinh tế toàn cầu tiến hành điều chỉnh lại trọng tâm và định hướng thương mại, khu vực Đông Nam Á nổi lên như một điểm đến chiến lược, đóng vai trò trung tâm trong làn sóng liên kết kinh tế mới.

Trong một bài phân tích, tờ The Diplomat chỉ ra rằng, chính sách thuế quan đối ứng của chính phủ Mỹ dường như đã đóng vai trò như một chất xúc tác, thúc đẩy quá trình tái cấu trúc nhanh chóng các khối thương mại trong khu vực châu Á, đặc biệt là tại Đông Nam Á.

Theo đó, từ những lo ngại ban đầu về khả năng sụp đổ trật tự thương mại toàn cầu, đã có sự chuyển biến mạnh mẽ trong dòng chảy thương mại quốc tế. Chỉ trong thời gian ngắn, ba xu thế thương mại rõ nét đã dần hình thành tại khu vực Đông Nam Á, bao gồm, ưu tiên ngày càng cao vào thương mại nội khối, tăng cường đa dạng hóa các đối tác thương mại và sự trỗi dậy của các cực thương mại mới.

Trung tâm của các liên kết mới

Theo các nhà phân tích của The Diplomat, Đông Nam Á đã nhanh chóng trở thành trung tâm của các liên kết thương mại mới, tích cực tham gia các liên minh đa phương, cũng như tăng cường các quan hệ song phương mới. Xu hướng này đồng thời phản ánh sự trỗi dậy của nhóm các nền kinh tế tầm trung - ngày càng đóng vai trò lớn hơn trong tái định hình dòng chảy thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu mới.

Cụ thể, các nền kinh tế thành viên ASEAN vốn phụ thuộc vào xuất khẩu, cũng là đối tượng có thể phải chịu mức thuế quan đối ứng cao nhất từ Mỹ. Ngoài đẩy mạnh thương mại nội khối, họ đồng thời nỗ lực đa dạng hóa mạng lưới đối tác và nâng cấp các thỏa thuận để tăng khả năng phục hồi chuỗi cung ứng của mình.

Tầm ảnh hưởng kinh tế ngày càng gia tăng của Đông Nam Á đã thu hút sự chú ý đặc biệt từ các cực thương mại hàng đầu, trong đó có EU, Trung Quốc và các nước trong Hội đồng hợp tác vùng Vịnh (GCC) đang triển khai chiến lược mở rộng hiện diện, tận dụng “khoảng trống” mà Mỹ để lại, đồng thời tìm kiếm các đối tác kinh tế mới.

“Sự quan tâm đặc biệt” này không chỉ xuất phát từ năng lực sản xuất và xuất khẩu dồi dào, mà còn từ vị thế ngày càng lớn của Đông Nam Á với tư cách là một thị trường tiêu dùng năng động bậc nhất thế giới. Chính vai trò kép này đã làm nổi bật tiềm năng kinh tế to lớn của khu vực, góp phần tái định hình lợi thế cạnh tranh và tạo ra những thay đổi sâu rộng trong cấu trúc thương mại toàn cầu.

Xu hướng này còn được củng cố bởi sự đồng thuận trong cộng đồng quốc tế về việc duy trì, bảo vệ và chủ động xây dựng những khuôn khổ thương mại đa phương cởi mở, công bằng và minh bạch -phản ánh rõ các giá trị cốt lõi của thương mại tự do, hiện thực hóa lợi ích kinh tế chung bằng cách khai thác lợi thế so sánh giữa các quốc gia.

Cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel tại chương trình Nikkei live ngày 27/5, Phó Thủ tướng Singapore Gan Kim Yong tại Hội nghị tương lai châu Á 2025 (Tokyo, ngày 29/5), cùng nhiều nhà lãnh đạo khác đã công khai nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng các liên minh kinh tế mới, không chỉ để bảo vệ mà còn làm sâu sắc thêm nền tảng của hệ thống thương mại toàn cầu hiện đại dựa trên luật lệ.

Một dấu mốc quan trọng là tại Đối thoại Shangri-La, lần đầu tiên lãnh đạo châu Âu-Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, kêu gọi xây dựng liên minh Âu-Á nhằm duy trì thương mại mở toàn cầu. Liên minh châu Âu cũng tăng tốc hiện diện tại khu vực, khi ký Thỏa thuận thương mại kỹ thuật số với Singapore, đồng thời tái khởi động đàm phán với Indonesia, Malaysia và Thái Lan.

Trung Quốc cũng thể hiện quyết tâm gia tăng ảnh hưởng, bằng những bước đi quyết định, tăng cường hợp tác với các quốc gia Đông Nam Á, ngay sau khi Mỹ công bố chính sách thuế quan đối ứng. Bắc Kinh còn tiếp tục cam kết với ASEAN bằng nỗ lực hoàn tất Hiệp định thương mại tự do (FTA) ASEAN - Trung Quốc 3.0, bao gồm cả thương mại số và phát triển xanh.

Nguồn: Báo Quốc tế