Thái Lan và Việt Nam lại lo ngại nhu cầu gạo tiếp tục ảm đạm

Giá gạo xuất khẩu của Ấn Độ tiếp tục tăng lên mức cao nhất trong khoảng ba tháng do chi phí nội địa gia tăng. Giá gạo Thái Lan và Việt Nam vẫn đi ngang. Xuất khẩu gạo năm nay được dự báo sẽ còn nhiều khó khăn khi các thị trường nhập khẩu lớn có các động thái thắt chặt.

Giá lúa gạo tăng nhẹ sau kỳ nghỉ lễ năm mới, gạo xuất khẩu ổn định

Trung tâm Thông tin công nghiệp và Thương mại - Bộ Công Thương (VITIC) dẫn các nguồn tin từ Reuters cho biết, giá gạo xuất khẩu của Ấn Độ tuần này đã tăng lên mức cao nhất kể từ đầu tháng 10/2025, với loại gạo đồ 5% tấm được chào bán ở mức 355-360 USD/tấn, tăng so với mức 350-357 USD/tấn của tuần trước.

Theo các nhà giao dịch, nguyên nhân là do giá lúa trong nước tăng cao trong khi sức mua trên thị trường quốc tế vẫn còn yếu. Ông Umesh Jain, Giám đốc Công ty xuất khẩu Sponge Enterprises của Ấn Độ, cho biết các khách hàng châu Phi hiện không tích cực mua vào và đang trì hoãn những đơn đặt hàng với hy vọng giá sẽ giảm.

Trong khi đó, các nhà giao dịch tại Thái Lan và Việt Nam lại lo ngại về tình hình nhu cầu toàn cầu tiếp tục ảm đạm. Theo đó, giá gạo 5% tấm của Thái Lan tuần này đi ngang ở mức 410 USD/tấn. Một nhà giao dịch tại Bangkok cho biết người mua đã ngừng các giao dịch mới kể từ tuần nghỉ lễ Giáng sinh. Nhà giao dịch này nhận xét rằng năm 2025 là một năm rất khó khăn cho cả nhà xuất khẩu lẫn thương nhân do giá cả liên tục sụt giảm.

Tương tự, giá gạo 5% tấm của Việt Nam cũng không thay đổi, được chào bán ở mức 364-368 USD/tấn. Một nhà giao dịch tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết hoạt động giao dịch khá trầm lắng trong khi nhu cầu bên ngoài vẫn yếu. Các thương nhân bày tỏ lo ngại xuất khẩu gạo trong năm 2026 sẽ đối mặt nhiều khó khăn hơn do Philippines có thể tái áp đặt hạn ngạch nhập khẩu, Indonesia không còn là khách hàng lớn trong khi nguồn cung từ Ấn Độ được dự báo sẽ rất mạnh. Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), đến hôm nay, gạo Jasmine của Việt Nam được chào bán ở mức 446 – 450 USD/tấn; gạo thơm 5% tấm đạt 420 - 440 USD/tấn.

Trong khi đó, Bangladesh đã lựa chọn nhà thầu cung cấp 50.000 tấn gạo với mức giá 359,77 USD/tấn là công ty thương mại Bagadiya Brothers của Ấn Độ. Giá gạo ở Bangladesh đã tăng 15-20% trong năm 2025 và hiện vẫn ở mức cao bất chấp việc nước này tăng cường nhập khẩu gạo và giảm thuế.

Trong bối cảnh giá gạo xuất khẩu ổn định, giá lúa gạo hôm nay (5/1) tại thị trường trong nước tăng nhẹ 50 – 150 đồng/kg so với cuối tuần trước.

Cụ thể, giá gạo nguyên liệu IR 504 tăng 50 đồng/kg, hiện đang được giao dịch ở mức 7.600 – 7.750 đồng/kg. Tương tự, gạo nguyên liệu Đài Thơm 8 tăng 100 đồng/kg, lên mức 9.000 – 9.150 đồng/kg.

Với mặt hàng lúa, theo cập nhật từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, giá lúa OM 18 (tươi) và Đài Thơm 8 dao động ở mốc 6.500 - 6.700 đồng/kg; lúa IR 50404 (tươi) ở mức 5.500 - 5.600 đồng/kg; lúa OM 5451 (tươi) trong khoảng 5.800 - 6.000 đồng/kg; lúa OM 34 (tươi) dao động mốc 5.200 - 5.400 đồng/kg; giá lúa tươi OM 4218 dao động 6.000 - 6.200 đồng/kg.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xuất khẩu gạo năm 2025 ước đạt 7,85 triệu tấn, trị giá 4,02 tỷ USD, giảm 12,7% về khối lượng và giảm 29,4% về giá trị so với năm 2024. Đây là mức giảm mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Trong tháng 12/2025, Việt Nam xuất khẩu khoảng 340 nghìn tấn gạo, kim ngạch đạt 189 triệu USD. Như vậy, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam trong tháng 12 đạt bình quân 555 USD/tấn.

Một tín hiệu tích cực là Philippines mở lại nhập khẩu từ đầu năm 2026 với hạn mức ban đầu khoảng 500.000 tấn. Tuy nhiên, thuế nhập khẩu tăng từ 15% lên 20% từ ngày 16/1/2026 và tổng lượng nhập cả năm giảm xuống còn khoảng 3,6-3,8 triệu tấn, thấp hơn năm 2024 khoảng 1 triệu tấn. Điều này cho thấy thị trường vẫn mở nhưng cạnh tranh gay gắt hơn và biên lợi nhuận bị thu hẹp.

Thị trường không còn "dễ ăn", gạo Việt buộc phải chuyển từ lượng sang chất

Nhìn chung, năm 2026 ngành gạo vẫn có nhiều cơ hội ở thị trường nhưng không còn “dễ ăn”. Xuất khẩu gạo Việt Nam buộc phải chuyển từ lượng sang chất, từ cạnh tranh giá sang cạnh tranh giá trị và bền vững, trong bối cảnh thị trường toàn cầu dư cung và cạnh tranh ngày càng khốc liệt, đặc biệt với gạo Thái.

Mới đây, Bộ Thương mại Thái Lan cho biết: Xuất khẩu gạo của Thái Lan năm 2026 dự kiến sẽ giảm xuống còn 7 triệu tấn, từ mức khoảng 8 triệu tấn vào năm 2025, do đồng baht mạnh lên khiến việc cạnh tranh với nguồn cung dồi dào từ Ấn Độ, Việt Nam trở nên khó khăn hơn. Khối lượng này thấp hơn mức gần 10 triệu tấn được ghi nhận vào năm 2024, khi Thái Lan là nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới sau Ấn Độ.

Bộ Thương mại Thái Lan cho biết thỏa thuận bán 500.000 tấn gạo cho Trung Quốc dự kiến sẽ tiếp tục được hỗ trợ bởi mối quan hệ song phương mạnh mẽ. Tháng trước, Thái Lan đã đồng ý bán tới 100.000 tấn gạo cho Singapore trong thời hạn 5 năm. Bên cạnh đó, quốc gia này tiếp tục cạnh tranh với Việt Nam để mở rộng thị trường gạo ở Iraq, Saudi Arabia và các nước khác ở Trung Đông và châu Phi. Thái Lan cũng có kế hoạch tìm kiếm cơ hội ở Đức, Thụy Sĩ và Mỹ cho các giống gạo thông qua dự án Khaopraneat của mình - dự án quảng bá gạo Thái Lan như một sản phẩm văn hóa với hương vị, bản sắc và giá trị đặc trưng.

Còn với Việt Nam, năm 2026 được nhận định, thị trường gạo vẫn có nguồn cung duy trì ở mức cao, nhu cầu nhập khẩu tại nhiều thị trường lớn chậm lại, áp lực cạnh tranh của gạo Việt ngày càng cao. Philippines, Indonesia - những nước mua gạo lớn của Việt Nam vẫn duy trì các chính sách bảo hộ.

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO), sản lượng gạo thế giới niên vụ 2025 - 2026 đạt 556,4 triệu tấn, tăng 1,2% so với vụ trước, tiêu thụ toàn cầu đạt 550,8 triệu tấn, trong khi tồn kho cuối vụ lên tới 215,6 triệu tấn, phản ánh rõ trạng thái dư cung mà gạo Việt phải tính tới.

Thị trường gạo có thể khởi sắc trong ngắn hạn khi Philippines dự kiến quay trở lại nhập khẩu vào tháng 1/2026. Tuy nhiên, trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu lớn lên kế hoạch giảm mua vào, hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam được cho là vẫn đối mặt với không ít khó khăn.

Ít nhất là từ nay đến tết Nguyên đán, triển vọng thị trường gạo được dự báo chưa có nhiều đột biến tích cực về giá. Trong bối cảnh đó, thị trường gạo năm 2026 nhiều khả năng vẫn trầm lắng, giá chịu sức ép giảm, đòi hỏi doanh nghiệp gạo Việt Nam tập trung hơn vào chất lượng, thương hiệu. Gạo xanh, giảm phát thải sẽ là lợi thế của ngành hàng lúa gạo Việt Nam năm 2026. Việc ưu tiên xây dựng các vùng chuyên canh nguyên liệu, đầu tư chiều sâu cho các vùng tiêu chuẩn nông nghiệp xanh là những mục tiêu mà ngành gạo cần tiến tới.

Sự chuyển dịch từ "xuất khẩu nhiều gạo" sang "xuất khẩu gạo có giá trị" đang tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt cho hạt gạo Việt Nam. Nhất là khi giống gạo ST25 của Việt Nam tiếp tục được vinh danh lần thứ ba là gạo ngon nhất thế giới. Loại gạo này rất được ưa chuộng ở Trung Quốc, châu Âu và Mỹ trong khi gạo Japonica có cơ hội lớn ở thị trường Nhật Bản...

Cuối cùng các doanh nghiệp cần sớm tìm kiếm, mở rộng thêm thị trường gạo; đây vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Tất cả nhằm giảm thiểu rủi ro từ việc quá phụ thuộc vào một thị trường. Được biết, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã có kế hoạch đến châu Phi để chào bán gạo chất lượng cao, đừng nghĩ châu Phi chỉ có thể mua gạo chất lượng trung bình hay giá rẻ của Việt Nam...

Nguồn: Báo Dân Việt