Đông Nam Á bước vào cuộc đua trung tâm dữ liệu AI

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang thúc đẩy một cuộc chạy đua xây dựng trung tâm dữ liệu trên khắp Đông Nam Á.

Hiện nay, Đông Nam Á có hơn 2.000 trung tâm dữ liệu trải khắp Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan, Việt Nam và Philippines, trong đó hàng trăm trung tâm khác đang được xây dựng và hơn một nghìn trung tâm đang trong giai đoạn lập kế hoạch.

Theo Hội đồng Kinh doanh Mỹ-ASEAN, đầu tư vào trung tâm dữ liệu trong khu vực có thể đạt 30 tỷ USD vào năm 2030, và nhu cầu dự kiến sẽ tăng trưởng 20% mỗi năm cho đến năm 2028.

Đây không chỉ là sự bùng nổ do việc chuyển đổi sang điện toán đám mây. Đó là một cuộc chạy đua về cơ sở hạ tầng được định hình bởi khối lượng công việc AI, các quy định về dữ liệu quốc gia và cuộc giằng co địa chính trị giữa các hệ sinh thái công nghệ của Mỹ và Trung Quốc.

Điều làm cho sự mở rộng trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á khác biệt so với những gì đang diễn ra ở Mỹ hay châu Âu là tốc độ và những hạn chế.

Khu vực này đang xây dựng cơ sở hạ tầng cấp độ AI trong điều kiện khí hậu nhiệt đới, nơi nhiệt độ môi trường dao động từ 27°C đến 35°C quanh năm, lưới điện không được thiết kế để đáp ứng tải trọng siêu lớn, và nhiều chính phủ đang cố gắng thu hút đầu tư trong khi quản lý các nguồn lực mà họ chưa có đủ.

Singapore vẫn là trung tâm cấp 1 của khu vực, với khoảng 1GW công suất trung tâm dữ liệu đang hoạt động và tỷ lệ trống chỉ 1,4%. Nhưng quốc gia này không cố gắng trở thành địa điểm mở rộng quy mô của khu vực.

Trong khi đó tại Malaysia, đặc biệt là bang Johor, đang nổi lên như điểm đến hàng đầu cho việc mở rộng quy mô trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á. Sự kết hợp giữa quỹ đất dồi dào, chi phí điện tương đối thấp và vị trí gần hạ tầng kết nối quốc tế của Singapore đã biến Johor thành “thỏi nam châm” thu hút các khoản đầu tư từ những tập đoàn công nghệ siêu quy mô.

Malaysia hiện có hơn 500 trung tâm dữ liệu đang hoạt động, khoảng 300 trung tâm đang được xây dựng và gần 1.140 dự án khác đang trong giai đoạn lên kế hoạch.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là năng lượng. Hiện nay, 81% sản lượng điện của Malaysia đến từ nhiên liệu hóa thạch, trong khi điện mặt trời và điện gió chỉ chiếm khoảng 2% (Ember, 2026).

Không giống Malaysia, động lực tăng trưởng trung tâm dữ liệu của Indonesia chủ yếu đến từ nhu cầu trong nước. Quốc gia này sở hữu một trong những cộng đồng người dùng Internet lớn nhất khu vực cùng nền kinh tế số đang phát triển rất nhanh.

Vì vậy, phần lớn dòng vốn đầu tư tập trung tại khu vực Đại Jakarta, nơi có hạ tầng kết nối tốt nhất, nhu cầu doanh nghiệp cao nhất và tốc độ ứng dụng điện toán đám mây mạnh nhất.

Dù vậy, Indonesia vẫn phải đối mặt với nhiều hạn chế về hạ tầng như độ ổn định của lưới điện, thời gian cấp phép kéo dài và tỷ trọng điện than còn cao. Những yếu tố này đã khiến một số dự án bị chậm tiến độ.

Với Thái Lan, câu chuyện phát triển trung tâm dữ liệu đang tăng tốc mạnh mẽ. Theo DC Byte, tổng công suất hạ tầng công nghệ thông tin của nước này đã tăng hơn 2.000% trong giai đoạn 2019 - 2024. Riêng trong nửa đầu năm 2025, Cơ quan Xúc tiến Đầu tư Thái Lan (BOI) đã phê duyệt 28 dự án trung tâm dữ liệu với tổng vốn đầu tư lên tới 521,2 tỷ baht (16,13 tỷ USD).

Đáng chú ý, các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc hiện đang đầu tư vào Thái Lan với quy mô tương đương các tập đoàn phương Tây. Huawei, Alibaba và Tencent đều đã hiện diện tại đây.

Điều này khiến thị trường trung tâm dữ liệu Bangkok trở thành một “phòng thí nghiệm thực tế” để kiểm chứng liệu các hệ sinh thái công nghệ của Mỹ và Trung Quốc có thể cùng tồn tại trong một quốc gia hay không.

Bên cạnh đó, vị trí trung tâm của Thái Lan trong khu vực Đông Nam Á cho phép kết nối độ trễ thấp với Việt Nam và Malaysia, cùng mạng lưới cáp quang biển dày đặc đang giúp nước này ngày càng cạnh tranh trực tiếp với Singapore về khả năng kết nối hạ tầng số.

Vị thế của Việt Nam khá đặc biệt nhờ tham vọng xây dựng khung quản lý AI. Việt Nam ban hành Luật AI, có hiệu lực từ tháng 3/2026, trở thành một trong số ít quốc gia trên thế giới sở hữu một khuôn khổ quản trị AI toàn diện và chuyên biệt.

Thị trường công nghệ thông tin của Việt Nam hiện được đánh giá là một trong những thị trường năng động nhất châu Á cùng với các hoạt động đầu tư vào trung tâm dữ liệu đang gia tăng, dù quy mô tuyệt đối vẫn nhỏ hơn so với Malaysia, Indonesia hay Thái Lan.

Google, Microsoft và Amazon đều đã thể hiện sự quan tâm tới hạ tầng điện toán đám mây tại Việt Nam, nhưng các cam kết đầu tư cụ thể vẫn thận trọng hơn so với các thị trường láng giềng.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đến năm 2035, Đông Nam Á sẽ chiếm khoảng 1/4 mức tăng trưởng nhu cầu năng lượng toàn cầu. Sự bùng nổ xây dựng trung tâm dữ liệu là một trong những động lực chính thúc đẩy xu hướng này.

Để giải quyết bài toán năng lượng, nhiều quốc gia trong khu vực đang khôi phục hoặc thúc đẩy các chương trình điện hạt nhân. Nhưng điều đáng chú ý là Đông Nam Á chưa từng sản xuất một kWh điện hạt nhân nào.

Nếu khoảng cách về năng lượng không được thu hẹp, làn sóng phát triển trung tâm dữ liệu sẽ sớm chạm phải giới hạn tăng trưởng, bất kể lượng vốn đầu tư sẵn có lớn đến đâu.

Điều đáng chú ý nhất trong làn sóng mở rộng trung tâm dữ liệu ở Đông Nam Á không đơn thuần là hoạt động xây dựng, mà là sự đan xen giữa hạ tầng công nghệ của Mỹ và Trung Quốc trên cùng một nhóm quốc gia.

Malaysia hiện là nơi tập trung một trong những cụm đầu tư trung tâm dữ liệu có vốn Trung Quốc lớn nhất bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc đại lục.

Trong khi đó Singapore đóng vai trò trung tâm điều phối cho hoạt động khu vực của cả Microsoft và Google, còn Thái Lan đồng thời thu hút hàng tỷ USD đầu tư từ ByteDance của Trung Quốc và các tập đoàn công nghệ siêu quy mô của Mỹ.

Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến ngày càng chặt chẽ, sự giám sát đối với chuỗi cung ứng công nghệ ngày càng tăng và những tranh luận về quyền sở hữu cũng như quản trị dữ liệu đang khiến việc triển khai hạ tầng AI trở nên phức tạp hơn.

Theo các chuyên gia trong ngành, vị trí địa lý của các trung tâm dữ liệu giờ đây không chỉ quyết định nơi doanh nghiệp vận hành khối lượng công việc số, mà còn ảnh hưởng đến việc mô hình AI nào có thể được sử dụng, hoặc tiêu chuẩn công nghệ của quốc gia nào được áp dụng.

Đối với các doanh nghiệp hoạt động trên phạm vi khu vực, điều này đồng nghĩa với một môi trường hạ tầng ngày càng phân mảnh, nơi khả năng tiếp cận nền tảng đám mây, mô hình AI và các yêu cầu pháp lý có thể khác biệt đáng kể giữa từng quốc gia.

Sự phân mảnh đó là cái giá phải trả để phát triển nhanh trong một không gian cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt. Nhưng ở thời điểm hiện tại, đó cũng là cái giá mà các quốc gia và doanh nghiệp phải chấp nhận nếu không muốn bị bỏ lại phía sau

Nguồn: Diễn đàn Doanh nghiệp