Việt Nam - Thái Lan: Tăng kết nối, mở rộng hợp tác thương mại

Bảy tháng năm 2026, thương mại Việt Nam - Thái Lan tăng trưởng rõ nét, với tổng kim ngạch hai chiều đạt trên 16 tỷ USD, tăng 30,3% so với cùng kỳ. Mức độ gắn kết sâu giữa hai nền kinh tế mở thêm không gian hợp tác, đồng thời đặt doanh nghiệp trước yêu cầu thích ứng với thị trường khu vực.

Liên kết chuỗi cung ứng tạo nền tảng tăng trưởng

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc bởi biến động kinh tế và địa chính trị, quan hệ kinh tế - thương mại giữa Việt Nam và Thái Lan đang chuyển từ trao đổi hàng hóa sang liên kết sâu hơn về sản xuất, đầu tư và logistics.

Theo số liệu Cục Hải quan 7 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu song phương đạt 16,03 tỷ USD, tăng 30,3% so với cùng kỳ năm trước. Việt Nam xuất khẩu sang Thái Lan 6,52 tỷ USD, tăng 34,7% so với cùng kỳ; nhập khẩu 9,51 tỷ USD, tăng 27,5% so với cùng kỳ, qua đó Việt Nam nhập siêu từ Thái Lan gần 3 tỷ USD.

Kết quả cho thấy, quan hệ thương mại giữa Việt Nam - Thái Lan chuyển sang hợp tác dựa trên bổ trợ giữa sản xuất và nhu cầu đầu vào. Đây là cơ sở để doanh nghiệp hai nước tăng kết nối, chia sẻ thông tin và nâng cao sức chống chịu trước biến động khu vực.

Cơ cấu hàng hóa phản ánh tính bổ trợ rõ nét giữa hai nền kinh tế. Việt Nam khẳng định lợi thế ở các nhóm hàng hóa xuất khẩu có giá trị gia tăng. Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt với kim ngạch xuất khẩu đạt 1,86 tỷ USD, tăng gấp 2 lần so với cùng kỳ năm trước; tiếp theo là máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng khác đạt 838,76 triệu USD, tăng 38,1%; điện thoại các loại và linh kiện đạt 632,85 triệu USD, tăng 38,7%; phương tiện vận tải và phụ tùng đạt 419,86 triệu USD, tăng 12% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, xuất khẩu xăng dầu các loại tăng gần 97,1 lần; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng 112,4%; sản phẩm từ sắt thép tăng 70,8%; chất dẻo nguyên liệu tăng 195,7%. Ngược lại, dầu thô giảm 36,4%, quặng và khoáng sản khác giảm 33,8%, xơ sợi dệt giảm 26,8%, rau quả giảm 8% và cà phê giảm 7%.

Ở chiều nhập khẩu, Thái Lan tiếp tục cung cấp nhiều nhóm hàng phục vụ sản xuất trong nước. Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện kim ngạch nhập khẩu đạt 1,56 tỷ USD, tăng 58,7% so với cùng kỳ; ô tô nguyên chiếc đạt 836,23 triệu USD; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 760,14 triệu USD, tăng 26,6% so với cùng kỳ.

Theo ông Lê Hữu Phúc, Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan, hai nước đang thúc đẩy chiến lược “Ba kết nối”, gồm kết nối chuỗi cung ứng, kết nối doanh nghiệp và địa phương, đồng thời kết nối các chiến lược tăng trưởng bền vững. Đây là bước đi chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh, hình thành chuỗi cung ứng bền vững trong lĩnh vực điện tử, công nghiệp chế biến, năng lượng và logistics.

Chủ động thích ứng để mở rộng hợp tác thương mại

Nếu liên kết chuỗi cung ứng tạo lực đẩy, năng lực đáp ứng tiêu chuẩn thị trường sẽ quyết định độ bền của tăng trưởng. Thái Lan đang tăng cường yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật, vệ sinh an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn xanh và giảm phát thải carbon đối với hàng hóa nhập khẩu.

Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan đánh giá nước này hiện áp dụng hàng chục vụ việc phòng vệ thương mại và các biện pháp chống bán phá giá đối với hàng hóa có xuất xứ từ Việt Nam. Xu hướng bảo hộ thương mại và yêu cầu phát triển bền vững gia tăng, buộc doanh nghiệp chuyển mạnh sang sản xuất xanh, minh bạch, kiểm soát chất lượng và chủ động cập nhật quy định mới.

Bài toán của doanh nghiệp Việt Nam không chỉ là bán nhiều hàng hơn, mà còn phải tham gia sâu hơn vào các mắt xích có giá trị gia tăng cao. Năng lực sản xuất, xuất khẩu và thu hút đầu tư của Việt Nam, kết hợp với thế mạnh logistics, công nghiệp hỗ trợ và nông nghiệp công nghệ cao của Thái Lan, có thể tạo các chuỗi cung ứng bền vững trong lĩnh vực điện tử, công nghiệp chế biến, năng lượng và logistics.

Theo ông Lê Hữu Phúc, việc cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) khởi xướng hai cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 liên quan đến Thái Lan đã tạo tác động lan tỏa tới chính sách đầu tư, thương mại và chuỗi cung ứng khu vực. Doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao quản trị rủi ro và cập nhật thông tin thị trường Thái Lan thường xuyên.

Thái Lan là đối tác thương mại quan trọng, đồng thời là cầu nối giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực. Xuất khẩu sang thị trường này tăng 34,7% trong 7 tháng năm 2026, cho thấy hàng hóa Việt Nam có thêm cơ hội mở rộng thị phần. Tuy nhiên, nhập siêu gần 3 tỷ USD đòi hỏi doanh nghiệp cần nâng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng, tăng sức cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Khi doanh nghiệp hai nước tăng cường liên kết, việc cơ quan thương vụ đẩy mạnh hỗ trợ thông tin, xúc tiến thương mại và doanh nghiệp Việt Nam chủ động nâng chuẩn sản xuất, phát triển thương hiệu, thương mại song phương giữa Việt Nam - Thái Lan sẽ tiếp tục được mở rộng và phát triển bền vững.

Nguồn: Trọng Nghĩa, Tạp chí Kinh tế - Tài chính